Wednesday, 11 October 2017

તન્હાયી, મૈં ક્યા હૂં અને ઇલાહી - એકલતા, એકાંત અને આઝાદી




એકલતા અને એકાંત વચ્ચેનો તફાવત કોઈને સમજાવવો હોય તો ક્યારેક કોઈ સમજતું નથી. પરંતુ બંને એકદમ સરળ શબ્દો છે. એકાંત એટલે હું મારી સાથે છું તે, એકલતા એટલે મારુ કોઈ જ નથી. ઘણી વખત આપણે પોતાની જાત સાથે સમય પસાર કરવાની ઇચ્છા રાખીએ છીએ. પરંતુ લોકોને લાગે છે કે આ માણસ એકલો છે અથવા આ વ્યક્તિ એકલી છે, તે માટે આપણે જવાબદાર નથી, એ લોકો ગેરસમજ કરે છે. કારણ કે એકાંત એટલે પોતાની મરજી અને ઇચ્છાથી આપણે એકલા રહીએ તે. જ્યારે એકલતામાં માણસને એકલા રહેવુ ન ગમે તે, ઉદાસી સતાવે તે... 

'દિલ ચાહતા હૈ' ફિલ્મનું ગીત 'તન્હાયી' એકલતાની વ્યાખ્યા કરે છે. 'લવ આજ કલ' ફિલ્મનું ગીત 'મૈં ક્યા હૂં' એકાંતની વ્યાખ્યા કરે છે, જે એકાંત પાત્રની ઉદાસીમાં પરિણમે છે. જ્યારે 'યે જવાની હૈ દીવાની' ફિલ્મનું 'ઇલાહી' ગીત આઝાદીની વ્યાખ્યા કરે છે. 

ત્રણ ગીતો નીચે મૂકી રહ્યો છું, એ સાથે કેટલીક વાતો ત્રણ ગીતો વિશે... 







'તન્હાયી' ગીતમાં આકાશ એકલતા મહેસૂસ કરે છે. પોતાની નોકરી પર આકાશ ખુશ નથી, શાલિની ચાલી ગઈ છે એ પછી એ મહેસૂસ કરે છે જાણે બધી જ ખુશીઓ ચાલી ગઈ છે. આકાશની એકલતા પ્રેમ અને ગમતી વ્યક્તિ પાસે ન હોવાને કારણે છે, એ સાથે જ એની પાસે પોતાનું કોઈ નથી, એ પોતાની નોકરી પણ ફક્ત કરવા ખાતર જ કરે છે. તે જ રીતે શાલિની આકાશને પ્રેમ કરે છે, પણ લગ્ન કોઈ બીજી વ્યક્તિ સાથે કરી રહી છે. આ રીતે આકાશ અને શાલિની બંને એકલતા અનુભવે છે, કારણ કે બંનેને લાગે છે કે તેમની પાસે, તેમને સમજી શકે એવી કોઈ વ્યક્તિ નથી. 


આકાશની એકલતા

શાલિનીની એકલતા





ગીત 'મૈં ક્યા હૂં' જઇનું એકાંત દર્શાવે છે. નવી નોકરી પર જઇ પોતાની જાત સાથે સમય ગાળે છે. જઇ શરૂઆતમાં પોતાની નોકરીથી ખુશ છે, નવી હેર સ્ટાઇલ અપનાવે છે, નવા લોકો સાથે ઓળખાણ કરે છે, એ પોતાની જાત સાથેનો સમય (એકાંત) માણે છે અને ખુશી અનુભવે છે. ધીમે ધીમે પછી એ થાકેલો અને એકલો થઈ જાય છે, પહેલા દોડીને બસ પકડીને ઉત્સાહ અનુભવતો જઇ પછીથી બસમાં ચડતી વખતે જાણે પોતાની શક્તિ ખોઈ ચૂક્યો છે. 'મૈં ક્યા હૂં' આખું ગીત જઇનું એકાંત એકલતામાં ફેરવાય છે તેની વાત કહે છે. શું થશે જો તમને વર્ષોથી સ્વપ્નો સેવેલી નોકરી ન ગમે? એ મહેસૂસ થાય કે જે જૂની જિંદગી હતી એ વધારે સારી હતી, જે જિંદગી અત્યાર સુધી જીવી હતી. ગીતને અંતે જઇ એ જ હાલત સાથે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

જઇની ખુશી અને એકાંત

એકાંતથી ઉદાસી તરફ

ઉત્સાહથી નિરાશા તરફ

રોજબરોજની જિંદગીનો થાક



પેરિસમાં બની પોતાની રીતે આઝાદી અનુભવે છે. તે એકલો ફરી શકે છે, પોતાના શોખ પ્રમાણે તસવીરો પણ ખેંચી શકે છે. એટલે સુધી કે તેની નોકરી પણ તેના શોખ પ્રમાણે છે, જે વસ્તુ તેને ગમે છે, એ જ એની નોકરી છે. એટલે એ પોતાનું કામ કરતી વખતે પણ આઝાદ અને ખુશ છે. આ રીતે 'ઇલાહી' ગીત બનીની આઝાદી રજૂ કરે છે... 


બનીની આઝાદી


કોઈપણ માણસની ખોરાકની ટેવ તેની ખુશી કે દુ:ખ વ્યક્ત કરે છે, આકાશ અને જઇ ઑફિસનાં કપડામાં એકલા ખોરાક લે છે. આકાશ ઉદાસી અને એકલતા અનુભવે છે. જઇ શરૂઆતમાં ખુશ છે, જે ધીમે ધીમે નિરાશા, ઉદાસી અને ચહેરા પર કોઈ જ પ્રકારનાં ભાવ ન હોય તે સ્થિતિમાં પરિણમે છે, એકદમ આકાશની જેમ જ. જ્યારે બંનેની સરખામણીમાં બની ખોરાક લેતી વખતે એકદમ ખુશ છે, તમારા ખોરાકની અસર તમારા મિજાજ પર પડે છે, તે જ રીતે મિજાજની અસર ખોરાક પર પડે છે... 

ખોરાક



'તન્હાયી' અને 'ઇલાહી' બંને ગીતોમાં આકાશ અને બની સ્મશાનની મુલાકાત લે છે, આકાશનાં ચહેરા પર કોઈ જ ભાવ નથી, એ ફક્ત પોતાનાં દુ:ખની અંદર ડૂબેલો છે. બની બે પળ માટે દુ:ખ અનુભવે છે, કદાચ એ પોતાના મૃત પિતાને યાદ પણ કરતો હોઈ શકે. દિગ્દર્શક અયાન મુખર્જી જેમણે 'યે જવાની હૈ દીવાની' બનાવી છે, એમની મનપસંદ ફિલ્મ છે- 'દિલ ચાહતા હૈ' ; આ રીતે એ જ દ્રશ્યો પુનરાવર્તિત કરીને તેમણે એ ફિલ્મને બિરદાવી છે.  

તન્હાયી અને ઇલાહી




બની પોતાના એકાંતમાં આઝાદી મહેસૂસ કરે છે. પણ 'ઇલાહી' ગીતને અંતે કેમેરા બદલતી વખતનાં દ્રશ્યોમાં બનીની આંખોમાં ઉદાસી અને થાક વર્તાય છે, એ પણ ક્યારેક એકલતા મહેસૂસ કરે છે, આઝાદી અને એકાંત હોવા છતાં... એની જિંદગીમાં કશુંક ખૂટે છે, જે એની આંખોમાં દેખાય છે... જ્યારે અદિતિનાં લગ્નમાં બની અવિ અને અદિતિ સાથે વાત કરે છે, ત્યારે અવિ કહે છે એ લોકો હવે મિત્રો નથી. એ વખતે બનીની આંખોમાં કંઈક ગુમાવવાનો અફસોસ વર્તાય છે,... અદિતિનો વીડિયો મેસેજ આવે છે ત્યારે બનીની આંખો ચમકી ઊઠે છે... 

બનીની આંખો


આમ આ ત્રણ ગીતો ત્રણ પાત્રોની એકલતા, એકાંત અને આઝાદી રજૂ કરે છે... તમારી જાત સાથેનો તમારો સમય એટલે કે એકાંત એકલતામાં ન પરિણમે એ જોવાની જવાબદારી તમારી પોતાની છે! 

આભાર પંકજ.

મેં લખેલી કેટલીક બીજી પોસ્ટ્સ - 







Some beautiful posts by Pankaj Sachdeva






Tuesday, 3 October 2017

Happy Birthday Dhaval



Hi Dhaval, you've always told me jokingly that I never wrote anything for you, so here I am on your birthday! I don't know if you'll read Gujarati or not, so I'm writing this in English, plus I can type fast! Pardon my grammar!

I don't remember exactly how we met for the first time, but maybe it would be second semester. I used to address you as 'Jack Dawson' in the initial days of our friendship, I remember that very clearly, because I think I found your hairstyle like him. I do remember those glorious days and miss those moments sometimes.

We've shared mutual music interest with each other, we have shared crazy talks about movies, have shared countless talks about our crushes and have done gossip about the whole world! You're the one, whom I've to listen carefully, because you always tell me everything in such small details. Maybe you don't know but I hate to talk on the phone, still I have rarely disliked talking to you on the phone, we've talked for countless hours. If someone will ask me about 'to whom I've talked the most number of hours on the phone', than you would be on the top of that list! Be it my birthday call, or the calls you have done to share your life in Canada, or calls when we used to share happy or sad moments, we've never cared about time, atmosphere and decency while taking!! You're the kind of a person whose talks constantly makes me laugh out loud while even talking on the phone, because of your sense of humour, and you know I rarely laugh out loud, so it's compliment for you... Our friendship has been the talk of the town in college, and we're proud of that, aren't we? I remember our silly mistakes in Zarwani trip, our endless talks in those empty labs and classrooms, your easy explanation of some chapters; as I couldn't pass those subjects, your abuses after exam, your companionship on empty roads till GEB, your opinion about everyone's behavior, our jokes about people whom we disliked, our distance glances at each other; waves and smiling faces when we were with other respective friends of our different groups, oh God, lots of crazy memories...!

Very few people get the combination of hard work and talent, so I hope you'll do something with your music talent, I wish you will be very famous and then I'll boast about you! You will get what you want, just have faith and have some patience too. 

In life, I easily trust people, it hurts a lot if someone breaks that trust, you would understand what I am talking about, I hope our friendship will reach at some new stages in life. Happy Birthday Dhaval, I wish you all the happiness, much wishes, stay happy, party hard and remember that I'll never forgive you because you went Paris alone and didn't take me with you!

Saturday, 23 September 2017

મૌસમ (૨૦૧૧) - વિવિધ ઋતુઓ સાથે ખીલતો પ્રેમ



આ પોસ્ટમાં ફિલ્મ સ્પોઈલર્સ છે...

કોઈ ખાસ વ્યક્તિને સમર્પિત...

પંકજ કપૂરની ફિલ્મ 'મૌસમ' દસ વર્ષનાં સમયગાળાની સાંપ્રત ઘટનાઓને સાંકળી લઈને હેરી (શાહિદ કપૂર) અને આયત (સોનમ કપૂર) બંનેના પ્રેમની વાર્તા માંડે છે. વર્ષ ૧૯૯૨થી વર્ષ ૨૦૦૨ વચ્ચે બનેલી મોટાભાગની ઘટનાઓ આ બંને પ્રેમીઓની જુદાઈ અને ફરીથી મિલનનું કારણ બને છે. મોટાભાગના લોકોએ આ ફિલ્મને પસંદ નહોતી કરી અને આજે પણ ફિલ્મ વિશે ખૂબ ઓછા લોકોને ખબર છે, પરંતુ મારી ખૂબ જ મનપસંદ એવી આ ફિલ્મનાં છ વર્ષ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે તે નિમિત્તે હું થોડીક સુંદર વાતો જરૂર લખીશ. 

ફિલ્મનાં નામ પ્રમાણે હેરી અને આયતનો પ્રેમ દરેક ઋતુમાં ખીલે છે અને સમય જતાં વધારે ગાઢ અને પૂરા મન પર કબજો જમાવી લે તે હદ સુધી પહોંચે છે. હેરી અને આયત જ્યારે પણ મળે છે ત્યારે અલગ ઋતુ ચાલતી હોય છે. તેઓ નવેમ્બરની ઠંડી વચ્ચે વરસાદનો અનુભવ કરે છે, એપ્રિલની ગરમી પણ અનુભવે છે અને ફરીથી ફેબ્રુઆરીની ફૂલગુલાબી ઠંડી... 'રબ્બા' ગીતનાં શબ્દોમાં પણ આયતના પાત્રને વિવિધ ઋતુઓ સાથે સરખાવ્યું છે... ફિલ્મમાં દરેક સમયગાળો લખાઈને આવે છે ત્યારે મહિનો પણ લખેલ હોય છે. બધી ઋતુઓ અને વર્ષોનાં સમયગાળામાં દરેક વસ્તુ અને વ્યક્તિમાં પણ ફેરફાર આવે છે, ફક્ત એક વસ્તુ જે બદલાતી નથી, તે બંનેનો પ્રેમ છે... 






જિંદગીમાં ઘણી વખત જૂની વસ્તુઓ અને યાદો ભૂલી શકાતી નથી, સમાન વસ્તુઓ વારંવાર બને છે ત્યારે પણ એ જૂની વાતો ફરી યાદ આવે છે. મલ્લુકોટમાં હેરી અને તેના મિત્રો જમીનમાં રાખવામાં આવતી મોટી ચીમની આકારની પાઇપમાં બેસીને ભવિષ્ય વિશે વાત કરે છે, સ્કૉટલેન્ડમાં હેરી અને આયત એ જ પ્રકારની પાઇપમાં બેસીને લગ્ન વિશેનાં સ્વપ્નો જુએ છે, અમદાવાદમાં હેરી ફરીથી એ જ પ્રકારની પાઇપમાં આયતને મળે છે, જિંદગી બદલાઈ ચૂકી છે, લોકો આગળ વધી ગયા છે, પરંતુ આયત અને હેરી બંને એકબીજાનાં પ્રેમમાંથી છૂટી શકતાં નથી. એક જ જેવી વિવિધ જગ્યાઓ સાથે બદલાતો સમયગાળો અને ન બદલી શકાતી લાગણીઓની સાથે દર્દ આપતી યાદોને સુંદર રીતે દર્શાવી છે.

હેરી અને આયત જૂની વસ્તુઓ અને યાદોને સાચવી રાખે છે. તેઓ દૂરબીનથી એકબીજાને જોઈ રહેતા એ સમયગાળો યાદ કરે છે, પાછળ છૂટી ગયેલું શહેર યાદ કરે છે, બંનેએ એકબીજા સાથે પહેલી વખત વાત કરેલી એ વખતે આપેલી ચીઠ્ઠીઓ, જૂના ફોટોગ્રાફ્સ અને સૂકાયેલાં ગુલાબનાં ફૂલો સાચવી રાખે છે, કારણ કે વસ્તુઓને ફેંકી દેવાથી પણ ક્યારેય યાદોથી છૂટકારો મળતો નથી.  






ફિલ્મનું સંગીત ખૂબ જ સુંદર છે. 'રબ્બા' ગીત વિવિધ ઋતુઓ સાથે આયતનું વર્ણન કરે છે, તે સાથે જ હેરી અને આયતનાં પ્રેમની શરૂઆત દર્શાવે છે. 'ઇક તુ હી તુ હી' ગીત બંને પ્રેમીઓનાં મિલન અને જુદાઈ સમયની યાદોને વાગોળે છે અને દર્શાવે છે કે તેઓ કોઈ બીજી વ્યક્તિને પ્રેમ કરી શકતાં નથી. આયતની જિંદગીમાં અક્રમ (વૈભવ તલવાર) આવે છે, પણ તે તેનો પ્રેમ સ્વીકારતી નથી. તે જ રીતે રજ્જો (અદિતિ શર્મા) હેરીને બેશુમાર પ્રેમ કરે છે, પણ હેરી આયત સિવાય કોઈને પ્રેમ કરતો નથી. કારણ કે હેરી અને આયત જ એકબીજા માટે સર્જાયેલ છે. 'પૂરે સે ઝરા સા કમ હૈ' ગીતમાં એકબીજા વિનાની અધૂરી જિંદગીનું સુંદર વર્ણન છે. 'આગ લગે ઉસ આગ કો' ગીત પ્રેમની જલન દર્શાવે છે. ફિલ્મમાં જૂના ગીતોનો પણ ઉલ્લેખ છે. એક દ્રશ્યમાં ફિલ્મ 'બીસ સાલ બાદ'નું સુંદર ગીત 'ઝરા નઝરો સે કેહ દો' દર્શાવેલ છે. સ્કૉટલેન્ડમાં આયત 'હમ દોનો' ફિલ્મનું 'અભી ન જાઓ છોડ કર' ગીત ગાય છે, જે હેરીને પોતાને છોડીને ન જવા માટેની વાત કહે છે, જે ફિલ્મની સ્થિતિ સાથે સુંદર રીતે મેળ ખાય છે. ફિલ્મમાં પઠાણે ખાન/ પઠાણા ખાનનું સુંદર ગીત 'મેંડા ઇશ્ક ભી તુ' પણ દર્શાવેલ છે. ફિલ્મનાં આલ્બમમાં ન રજૂ થયેલ ગીત 'ઝરા સી મહેંદી લગા દો' પણ ખૂબ જ સુંદર છે, જે હેરી અને આયત બંનેની પ્રથમ વાતચીત દર્શાવે છે. 

 















ફિલ્મમાં સુખદ અંત છે, તે છતાં પણ હું જેટલી વખત ફિલ્મ જોઈશ ત્યારે મને તેઓનું દર્દ મહેસૂસ થશે, કારણ કે જે રીતે તેઓ એકબીજાનાં ઘરની સામે જોઈ રહે છે, આયત હેરીને પત્રો લખે છે, તે વસ્તુઓ મારી અંદર એક ન વ્યક્ત કરી શકાય તે પ્રકારની અધૂરી લાગણી મૂકી જાય છે. ફિલ્મમાં પ્રેમનું જૂનુન દર્શાવ્યું છે, હેરી આયતનાં પ્રેમમાં મરવા માટે તૈયાર છે, રજ્જો હેરીનાં પ્રેમ માટે મરવા તૈયાર છે, આયત પણ એ જ વાત કહે છે કે જો હેરી એને ન મળ્યો હોત તો એ એને જોયાં વિનાં જ મૃત્યુ પામતી, જે તેની અંદરની અધૂરપ દર્શાવે છે. રજ્જો હેરીને પ્રેમ કરે છે માટે આયતનો પત્ર હેરીને આપતી નથી, આ પ્રકારની નાની વાતો પ્રેમની ચરમસીમાની સાથે પાત્રો વિશે વિગતો આપે છે... 





ફિલ્મમાં થતી વિવિધ ઘટનાઓ આયત અને હેરીનું ભાગ્ય નક્કી કરે છે. બાબરી ધ્વંસથી માંડીને કારગિલ યુધ્ધ અને ગોધરા હત્યાકાંડ પછીનાં તોફાનો હેરી અને આયતની જુદાઈ અને મિલન નક્કી કરે છે. ફિલ્મમાં બંને પાત્રોનો અલગ ધર્મ દર્શાવે છે કે પ્રેમ અને માનવતાથી મોટો કોઈ જ ધર્મ નથી. હિંસા કરતા લોકોનો કોઈ ધર્મ અને ચહેરો હોતો નથી, તે વાતને પણ ખૂબ જ સુંદરતાથી દર્શાવેલ છે. 




સફેદ રંગને પવિત્રતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, એ સાથે જ શુધ્ધતા દર્શાવવા માટે પણ સફેદ રંગ સૂચક છે. વિવિધ રંગો સાથે પ્રેમને સાંકળી લેતું અર્થઘટન મને હમેંશા પસંદ છે. આ ફિલ્મમાં હેરી અને આયત ત્રણેય અલગ સમયગાળામાં ત્રણ દ્રશ્યોમાં સફેદ વસ્ત્રોમાં છે. તેઓનો પ્રેમ પવિત્ર અને શુધ્ધ છે, જે વર્ષોની કસોટી પાર કરીને પણ મંજિલ મેળવે છે. સ્કૉટલેન્ડમાં હેરી અને આયત લાલ રંગના પાણીમાં હાથ બોળીને દીવાલ પર થાપા લગાવે છે, જે પ્રેમનો રંગ છે. ફિલ્મનાં અંતમાં તેઓનાં થાપાનો રંગ વાદળી છે, જે વિશ્વાસ અને સ્થિરતાનું પ્રતીક છે, વર્ષો સુધી પોતાનાં પ્રેમીઓને શોધતા રહેલા લોકો વાદળી રંગનાં થાપા લગાવે છે, જે તેઓનાં લગ્ન પછીની સ્થિરતા દર્શાવે છે. કેટલી નાની વાતોનું સુંદર અર્થઘટન થઈ શકે છે! તે જ રીતે ફિલ્મની વાર્તામાં મોઝાર્ટ કોન્સર્ટ પણ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે અને એક દ્રશ્યમાં મોઝાર્ટને લગતું પુસ્તક પણ છે. કેટલીક ફિલ્મોનાં નસીબમાં સફળતા હોતી નથી, તે માટેનું ઉદાહરણ આ ફિલ્મ પણ છે, તે છતાં આ પ્રકારની નાની સુંદર વાતો અને બીજી કેટલીક વાતો, જે શબ્દોમાં વ્યક્ત થઈ શકશે નહીં, એ બધી વાતો માટે 'મૌસમ' હમેંશા મારી મનપસંદ રહેશે... 








Books in Movies





Thursday, 14 September 2017

Favourite On-Screen Couples


Only from I've seen till date.


Pakhi & Varun
Sonakshi Sinha & Ranveer Singh
Lootera


Aayat & Harry
Sonam Kapoor & Shahid Kapoor
Mausam


Tara & Ved
Deepika Padukone & Ranbir Kapoor
Tamasha


Aarti & J.K.
Suchitra Sen & Sanjeev Kumar
Aandhi


Saraswati & Inder
Mawra Hocane & Harshvardhan Rane
Sanam Teri Kasam


Farah & Kabir
Anushka Sharma & Ranveer Singh
Dil Dhadakne Do



Jack & Ennis
Jake Gyllenhaal & Heath Ledger
Brokeback Mountain


Geet & Aditya
Kareena Kapoor & Shahid Kapoor
Jab We Met


Mia & Sebastian
Emma Stone & Ryan Gosling
La La Land


Maya & Dev
Rani Mukerji & Shah Rukh Khan
Kabhi Alvida Naa Kehna


Rose & Jack
Kate Winslet & Leonardo DiCaprio
Titanic


Brinda & Abhik
Radhika Apte & Rahul Bose
Antaheen


Nandita & Rahul
Rituparna Sengupta & Rahul Bose
Anuranan


Jhilmil & Barfi
Priyanka Chopra & Ranbir Kapoor
Barfi!


Holly & Paul
Audrey Hepburn & George Peppard
Breakfast at Tiffany's


Sana & Aditya
Kangana Ranaut & Shiney Ahuja
Woh Lamhe


The Woman & The Man
Basabdatta Chatterjee & Ritwick Chakraborty
Asha Jaoar Majhe
                

Céline & Jesse
Julie Delpy & Ethan Hawke
Before Trilogy


Aparna & Apurba
Sharmila Tagore & Soumitra Chatterjee
Apur Sansar

Aparna & Ashim
Sharmila Tagore & Soumitra Chatterjee
Aranyer Din Ratri


Emma & Dexter
Anne Hathaway & Jim Sturgess
One Day

Cindy & Dean
Michelle Williams & Ryan Gosling
Blue Valentine
                                        

Clementine & Joel
Kate Winslet & Jim Carrey
Eternal Sunshine of the Spotless Mind



Ally & Tyler
Emilie de Ravin & Robert Pattinson
Remember Me